İzlenimler

FST 3 Mayıs 2006

Demirel fırtınasının dineceği yok, arada gözden kaçabilecek ilginçlikler olabiliyor, dikkat etmek gerek. Misal, geçenlerde Atatürkçü Düşünce Derneğinin bir konferansında İsmet Görgülü isimli bir doçent konuşma yapmış, yanında da resimde görülen afiş asılıymış. Afişteki yazıda “Cumhuriyet düşünsel, bilimsel, tensel, güçlü ve yüksek kişilikli korumacılar ister-K. Atatürk” deniyor. Haberde tuhaf yerler gözüme çarptı:

Atatürk’ün 1924 yılında öğretmenlere hitaben söylediği bu sözün aslının, “Cumhuriyet fikren, ilmen, fennen, bedenen kuvvetli ve yüksek seciyeli muhafızlar ister.” olduğunu savunan vatandaşlar, derneğin Atatürk’ün sözlerini değiştirmesini eleştirdi. Konferansta konuşma yapan Doç. Dr. Görgülü ise Atatürk’ün sözlerinin çarpıtılmadığını, sadece kelimelerin değiştirildiğini kabul ederek sözün doğrusunun, “Cumhuriyet fikri, ilmi, maneviyatlı ve yüksek karakterli muhafızlar ister.” olduğunu söyledi.

Konunun eleştirilmesi üzerine ADD Marmaris Şube Başkanı Cemalettin Efecan ve Yönetim Kurulu üyeleri, sözlerin çarpıtılmadığını, sadece daha anlaşılır hale getirildiğini ve günümüz Türkçesine uyarlandığını savundu. Efecan, cümledeki “tensel” kelimesinin yanlış yazıldığını, doğrusunun “tinsel” olacağını belirtti.

“…olduğunu savunan vatandaşlar” deniyor, her kim ise bunlar hakikaten uyanıkmış. Yalnız doçent ile vatandaşın Ata’ya atfettikleri söz biraz farklılaşmış. Vatandaş versiyonunda ilim ve fen varken, maneviyattan söz edilmiyor. Doçent versiyonunda ise ilim ve fennin yerini “fikri, ilmi” almış bir de maneviyatlı denmiş. Bu versiyonun imlası da bozuk. “Fikri, ilmi, maneviyatlı” denmiş. “Fikirli, ilimli, maneviyatlı�? olsa belki diyeceğim ama Atatürk böyle bir söz söylemiş olamaz. Öte yandan, birini söyleyen doçent, yani “bilim konuşuyor”. Ayak takımının iddiasına tercih etmemiz “ilim ve fennin” icabıdır.

Aslında aynı imla bozukluğu ADD şube başkanının ifadesiyle “sadece daha anlaşılır hale getirilen�? vecize için de geçerli. Mesela “Cumhuriyet düşünsel, bilimsel, tensel (tinsel)… korumacılar ister” ifadesindeki düşüklükler bir yana, “düşünsel korumacı” nedir sorusu akla gelebiliyor. Elbette aynı şeyi “bilimsel korumacı” için söyleyemeyeceğim, son yıllardaki gelişmelere göre gayet uygun bir ifade olmuş.

Peki bu ifade için daha “anlaşılır” denebilir mi? Vatandaş versiyonunda “seciye” kelimesi belki günlük konuşmada sıkıntı yaratabilirken, doçent versiyonunda ortalama olarak herkesin anlayabileceği kelimeler yer alıyor. Ya Atatürkçü derneğin sadeleştirip anlaşılır hale getirdiği, üstelik bir de yanlış yazdığı ifadedeki “tinsel” kelimesine ne diyelim? Seciye cümlenin gidişatından çıkarılabilir ama tinsel (tensel haline dönüşmese dahi) çağdaşlıktan nasibini almamış olanları bir hayli zorlayabilir. Bir de “günümüz Türkçesi” lafı geçiyor, “dünümüz Türkçesinde” ciddi bir problem var demek ki günümüz Türkçesi icat edilme ihtiyacı hasıl olmuş.

Anladığım kadarıyla –en azından bu örnek için- ADD mensupları Atatürk’ün söylediğini hem anlayabilecek hem de doğrusunu yazabilecek yetenekten bayağı uzak şahıslar. Baksanıza içinde anlaşılmayacak tek kelime olmayan bir vecizeyi sadeleştirelim derken bir alay çam devirmişler. Üstelik işin içine koca bir doçenti de karıştırıp ele güne mahcup etmişler. Yalnız Cumhuriyet gibi düpedüz Arapça bir kelime neden anlaşılır hale getirilmemiş onu çözemedim. Lafı uzatmadan, geçen sefer bir başka konuda olduğu gibi bu yazıyı da A. Karakoç’tan bir şiirle bağlayayım.

Yoğurtlu Turşu

Toplum ağacında ham betiklerin
Buruk lezzetinden tatmayan bilmez
Düşsel anıların, kör yitiklerin
Küflü gölgesinde yatmayan bilmez

Şişerken mutluluk salatasından;
Usumuz döküldü ayran tasından
Tutuk sevilerin üç ortasından
Havucu çorbaya katmayan bilmez

Ulusal sevinge söylevleri hiç
Yaşamlar hörgüçlü, koşullar tüm piç
Yığınla sözcükten çıkmaz bir kerpiç
Yılanı koynunda tutmayan bilmez

Çabalar armutça düşerken daldan
Yapıtlar dumanca tüttü kavaldan
İki kez, dört sanı, altı çuvaldan
Bir giz var kargaca ötmeyen bilmez

Özgürlük evrende koşturur atı
Bir ettik yoğunu, yalını, saltı;
Yeni tilciklerin yediği haltı
Yır denen kazıktan yutmayan bilmez

A. Karakoç

• Siyaset
• Yorum(9)
• Bu Yazıyı Paylaşın
• PDF olarak kaydedin