Hitit Medeniyeti
FST Şubat 20th, 2008
“Kaçakçılar bilim adamından fazla çalışmış” diye bir habere rastladım, hayrola bilim adamı çalışmaz ki, demek çalışanı varmış diyerek detaya baktım. Meğer Hititleri ile meşhur vilayetimiz Çorum’daki tarihi eser istatistiklerine göre kaçakçılardan yakalanan eser sayısı resmi kurumlrca yürütülen kazılarda bulunandan daha fazlaymış. Haberde şöyle deniyor:
Binlerce yıllık geçmişe sahip olan Çorum, tarih boyunca Anadolu’yu yurt edinen farklı medeniyetlere ev sahipliği yaptı. Köklü bir geçmişi olan ilde çok sayıda antik şehir kalıntıları bulunuyor. Hitit Medeniyeti’nin önemli şehirlerinin yer aldığı Çorum’da beş farklı bölgede yaklaşık 100 yıldır kazı çalışmaları yürütülüyor. Kazılarda gün yüzüne çıkarılan eserler Ankara ve Çorum’daki müzelerde sergileniyor. Bilimsel kazılar devam ederken yeraltındaki zenginlik tarihi eser kaçakçılarının gaspına uğruyor. Şehrin tarihsel önemi nedeniyle devamlı alarm durumunda olan güvenlik güçleri, kaçak kazılarla ortaya çıkardıkları eserleri satmak isteyenlere göz açtırmıyor. Eski eser kaçakçılarını sıkı takibe alan emniyet ve jandarma, son yıllarda çok sayıda operasyona imza attı. Güvenlik güçlerinin operasyonlarda ele geçirdiği tarihi eser sayısı, Çorum’da devam eden kazı çalışmalarında ortaya çıkarılanları ikiye katladı
Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şubesi, düzenlediği 50 operasyonda 534 adet bronz sikke, 132 adet süs eşyası, 1 adet el yazması Kuran-ı Kerim, 1 adet tarihi mermer sütun, 8 adet tarihi taş eser, 182 adet ise muhtelif ebatlı tarihi eser yakaladı. Emniyet Müdürlüğü Kaçakçılık ve Organize Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğü ekipleri de, 4 tarihi eser kaçakçılığı olayında 22 şüpheliyi gözaltına alırken 333 tarihi eser ele geçirdi.
Aynı dönemde Hitit Medeniyeti’nin ortaya çıkarılması için devlet desteği ile yürütülen Boğazkale, Alacahöyük, Şapinuva, Resuloğlu ve Yörüklü kazılarında ise 160 adet tarihi değeri bulunan eşya, 3 adet sikke, 193 adet tablet, 14 adet mühür olmak üzere toplam 370 tarihi eser gün ışığına çıkarıldı. Ayrıca arkeolojik değeri bulunan 251 adet eser satın alındı. Böylece toplam 621 adet tarihi eser Çorum’daki müzelerin envanterlerine girdi. Kaçak kazılar sonucu ele geçirilen eser sayısı ise bu rakamı geride bıraktı.
Kaçakçı tabii daha fazla eser bulur, adam oradan ekmek parası kazanıyor, maaşlı arkeolog, müze müdürü, kültür müdürü ne demeye eser bulacakmış, bunlar akşam beşte dükkanı kapatır, işi de ağırdan alırlar. Memuriyete giren boğa misali, fıkra malum. Hatta bunlar buldukları bazı şeyleri kaçakçıya bile satar. Ama bakın, kaçakçı tabir edilen girişimci insanlar gece gündüz demeden, üstelik çok pahalı aletler yardımıyla dağ tepe dolaşıp Çorum’daki Hitit kalıntılarını deşeliyor, üstelik adamın fazla mesai, yolluk, yevmiye derdi de yok.
Ben olsam bilim adamlarını kovalar, onlara ödeyeceğim maaş, yolluk, yevmiye, yemek parası vs. ile kaçakçılarla pazarlık edip eserleri müzeye kazandırırım. Daha iyisi Çorum müzesinin idaresini kaçakçılara bırakırım, eserlerin bir kısmını sergilemek ve belli bir süre sonra satmak üzere anlaşır Çorum’u bir antika, eski eser piyasasının döndüğü cennete çeviririm. Japonlar filan pek meraklı bu Hititlere, gelen turist bir miktar döviz bıraksa fena mı olur? Ayşegül Nadir’den de bu konuda yararlanmak lazım.
Resmi kurumlar kendilerini gayri resmi ve akıllıca yürüyen yeraltı sistemine adapte etmedikçe debelenip dururlar. Mafya sisteminde bakmasını bilenler için nice ibretler vardır mesela. Arkeoloji bölümlerinde de derslerin çoğunun defineci, müzayedeci ve kaçakçılarca verilmesi gayet yerinde olur.
Hammurabi yaşasa benim dediğim gibi yapardı, muhtemelen beni de Çorum Valisi yahut başdanışmanı olarak atardı. Şimdikiler pek akıllı ya, bilim adamı, profesörden filan birşey olur zannediyorlar.
(Not: Hammurabi’nin Hititlerle doğrudan bir alakası olmadığını Afşar bey kardeşimiz hatırlattı, yazının özüyle ilgili olmasa da kendisini bu işe yanlışlıkla bulaştırdığım Hammurabi’den de özür dilerim.)